Moes Wagenaar

Hier in het archief staan de gedichten die Moes schreef als stadsdichter in de periode van januari 2011 tot februari 2013. Ze schreef elke maand een portretgedicht over een mooie integere inwoner van Enschede, waarover ze door iemand was getipt, die ze associeerde aan een actualiteit in de stad.

1. Januari 2011

Mehmet en zijn vaderEr was veel over te doen in Enschede, vooral voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen maart 2010. Veel protest, terwijl de beslissing al genomen was om dit ‘obstakel’ tussen het Business– & Sciencepark en de campus van de Universiteit Twente weg te halen. Waarom kwam alle protest te laat? Wie wilden het niet horen? De stadsdichter belicht hoe Mehmet en zijn vader het anders aanpakken: anderen opzoeken, advies vragen, samenleven, zo moeilijk is dat niet.

UT-viaduct

en over de vader van Mehmet

Het was december en het viaduct was net naar beneden gehaald,
God mag weten waarom, maar er zijn dingen belangrijker:
Mehmet moet gewoon een goed diploma halen net als zijn broer
die advocaat geworden is en als zijn vader hem niet kan helpen
(wiskunde gaat soms over polders en over lijnen die evenwijdig lopen
en zijn vader zeurt niet dat hem dat niet met de paplepel is ingegoten)
gaan ze met boek en werkboek en met wanten aan naar de UT op woensdagavond.

Ben jij student? Ik ben een dichter, maar dat geeft niet; ik ken studenten
aan een tafeltje en ik weet van evenwijdigheid. Het is een vorm van langs elkaar
leven. Elkaar nooit opzoeken. Onbenaderbaar zijn. Geen inspraak dulden.

Portretgedicht 1Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

2. Februari 2011

De gemeentesubsidie voor de Poëziemarathon Enschede is na drie jaar gestopt. Een effectieve – en inmiddels gebruikelijke – manier van de gemeente om initiatieven die net goed uitkristaliseren de nek om te draaien. Maar Adrie laat zich niet zo makkelijk de nek omdraaien. Ze heeft het geld van een kunstprijs die ze in het Volkspark won dit jaar in het festival gestopt. Dit festival moet doorgaan. Waarom? Om dezelfde reden als dat ze een extra verdieping in haar nieuwe huis op Roombeek heeft laten bouwen: omdat het belangrijk is om ruimte te hebben om af en toe rustig na te denken, om tegenwicht te bieden aan alle hufters die altijd zomaar wat roepen. Adrie vecht verstild voor de poëzie.

Poëziemarathon Enschede

en over Adrie Arendsman, organisator van de Poëziemarathon

Op de bovenste verdieping wordt geleefd. Hier wordt
koek op een schoteltje – thee op de werktafel gezet.
Op de begane grond wordt kunst gemaakt. Hier is
een huis een schaalmodel, een vrouw een silhouet.
Maar wat gebeurt daartussen? Daar spreekt
een vrouw in korte zinnen uit wat klopt, wat niet.

Het is hier Enschede in het klein:
Altijd wonen wij gewoon.
Vaak verbeelden wij onze wereld.
Soms hebben wij behoefte aan poëzie.

Portretgedicht 2Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

3. Maart 2011

Er is elke dag wel iets dat aandacht krijgt; er is een ‘Secretaressedag’, een ‘Dag van het compliment’ en elk jaar op 17 maart ook de ‘Dag van de leerplicht’.
Op die dag worden we er weer aan herinnerd dat het belangrijk is om onderwijs te volgen en/of een opleiding te genieten. Stadsdichter Moes Wagenaar luisterde zowel naar de idealen van de leerplichtambtenaren (‘de leerplicht is eigenlijk niet ingesteld zodat kinderen naar school moesten, maar juist zodat ze naar school mochten’) als naar die van Geki, de moeder van Onno. Moes vraagt zich in dit derde Enschedese Portretgedicht af wat we eigenlijk allemaal moeten, van wie we dat moeten, en waarom…

Dag van de leerplicht

en over Geki Luiten, moeder van Onno

Niet alles mag en ook niet alles van wat mag dat moet,
maar als je jong bent moet je wel naar school.
Dat is het beste: een notoire spijbelaar
glijdt dikwijls af, vandaar, aldus de leerplichtambtenaar.

En wat had Geki moeten doen als ouder,
voor haar zoon was afgegleden,
voor hij zelfs werd omgelegd?

Er is soms wel een houdenvanplichtambtenaar
die een goed woordje doet voor haar,
maar vaak is ze toch tegenwoordig ook haar eigen
schaamjenietenpraaterovermetelkaarplichtambtenaar.

Portretgedicht 3Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

4. April 2011

Benno TimmermanDe vestiging van een bedrijventerrein op de Usseler Es houdt de gemoederen in Enschede al vele jaren bezig. Er is zelfs een referendum over geweest waarbij ruim 85% van de stemmers tegen bleek te zijn. Die uitslag werd door het gemeentebestuur naast zich neer gelegd omdat de opkomst onvoldoende zou zijn.
Inmiddels is min of meer besloten dat het bedrijventerrein er gaat komen, de bebouwing wordt per fase door de gemeenteraad geloodst. Afwegingen op basis van milieu, historie en landschap worden niet meer meegenomen in de besluitvorming. De stadsdichter beschrijft wat de verantwoordelijke wethouder nog voor voorbeeld zou kunnen nemen aan Benno Timmerman, fietsenmaker en –handelaar.

Usseler Es

en over Benno Timmerman, fietsenmaker

Iedereen maakt weleens vuile handen.

De fietsenmaker: gemakkelijk draait hij een voorwiel los.
Er zijn families die al drie, vier generaties bij me komen,
zegt hij met gepaste trots. Iets gaat nooit alleen om geld, zegt hij
en met wat groene zeep wast hij zijn handen weer vetvrij.

De wethouder: hij draait er niet omheen dat het hem nodig lijkt,
die fase twee, drie, vier, er loopt nog weer een onderzoek,
puur economisch, ja, dat is het onderwerp, zegt hij. In onschuld
wast hij beide handen, maar ik, ik kan er met mijn hoofd niet bij.

Portretgedicht 4Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

5. Mei 2011

Marten Wessels en oppaskind MelitaElk jaar vieren we op 5 mei in heel Nederland Bevrijdingsdag. We staan dan nog even stil bij de vrijheid en vrede van direct na de Tweede Wereldoorlog, maar ook bij vrijheid en vrede in het algemeen. Hoe vrij zijn mensen in andere landen? En hoe vrij zijn we eigenlijk in ons eigen land, op het moment dat we een beetje afwijken van de norm? In Enschede wordt op 5 mei ook extra aandacht geschonken aan de relatie met Duitsland in de Euregio. De mooiste vrede is namelijk een toestand waarbij er niet alleen ‘geen oorlog’ is, maar waarbij er juist sprake is van een actieve goede verstandhouding. Moes beschrijft hoe we ook als gewone Enschedeër soms worstelen met dit soort thema’s rond vrijheid en actief in vrede samenleven.

Bevrijdingsdag

en over Marten Wessels, de oppas van Melita

Hij brengt zijn oppaskind naar zwemles
wacht tussen de vrouwen op het meisje achter glas.
Hij weet zich langzaam te bewegen
(zoals de Duitsers hier nu op Bevrijdingsdag?).

Na weken durft de moedigste hem aan te spreken,
geen vader nee, de oppas –
en nee geen vrouw, ik heb een vriend –

Met wat geduld zit er veel rek in vooroordelen
(blijken we toch sterk te lijken op elkaar),
al wil hij zijn bevochten vrijheid ook niet overdrijven:
straks droogt Melita – bijna zeven – zichzelf maar netjes af.

Portretgedicht 5Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

6. Juni 2011

Anne Tuinhout, ex-binge-eatingdisorderpatiëntEr valt vanalles te zeggen over FC Twente. Dat voetbal oorlog is: dat er wat rijke mensen aan de macht zijn en voor massamanipulatie zorgen waarbij partijen tegen elkaar worden opgezet en oergevoelens van wij-zij en vijandschap worden aangewakkerd… maar toen de stadsdichter op het Van Heekplein de fans bekeek die het verlies bij de finale incasseerden wist ze dat haar gedicht ergens anders over zou gaan: over het besef dat verlies niet iets is waar je al te lang bij stil moet staan. Een huilend meisje werd door haar vriendje van een bankje gehesen: ga staan… Het is een verhaal dat aansluit bij hoe we ook verstandig met onze eigen mislukkingen om kunnen gaan, zoals blijkt uit het verhaal van Anne Tuinhout.

FC Twente

en over Anne Tuinhout, ex-binge-eatingdisorderpatiënt

Ze zag eens op tv: een hand een arm
een warme blik, twee mensen
die niet eens familie waren.

Weggestopt onder een dikke laag
dacht ze alleen maar: dit wil ik, ja,
dit wil ik (en 45 kilo minder dik).

Ook FC Twentefans zijn uit op
leven met een opgeheven hoofd:
blijf niet zitten met mislukking, maar
ga staan — als je ergens in gelooft.

Portretgedicht 6Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

7. Juli 2011

Marijke Levendig - van Proosdij, hoofd bedrijfsrestaurantMacht corrumpeert, er zijn voldoende opera’s waarin dat tot uitdrukking komt. Maar als je integer je beroep uitoefent dan is er geen sprake van macht. Dan gaat het om verantwoordelijkheid. Dan probeer je dat naar eer en geweten te doen. En hoe vervreemdend dit lijkt als je het afmeet aan de werkwijze van het kabinet, bijvoorbeeld bij de Nationale Reisopera, gebeurt dat nog gewoon. Hier worden uiteenlopende opera’s opgevoerd, worden maatschappelijke en educatieve projecten gedaan, wordt kennis gedeeld over kostuums maken en reisbare decors… Tot iemand in Den Haag opeens rare spelletjes gaat spelen.<

Nationale Reisopera

en over Marijke Levendig–van Proosdij, hoofd bedrijfsrestaurant

Ze werd van koorzanger het hoofd van de kantine,
hij van leasebakdealer staatssecretaris van cultuur.

Zij heeft zich omgeschoold en weet nu van
sociale hygiëne, weegt zorgvuldig de verzoeken
over chocoladevla en roze koeken af. Net zoals
de opera het aanbod kritisch afstemt op de vraag.

Hij speelt met vriendjes op een berg van
roze koeken, roept dat er niks over is en schiet
op wie nog kansen ziet met klodders chocoladevla.
Zoals het hele kabinet dat doet dit jaar: haha, haha.

Portretgedicht 7Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

8. Augustus 2011

Daan Mulder, die in zijn vrije tijd collages maaktHet instorten van het dak van de tribune bij De Grolsch Veste tijdens de bouw is een menselijk drama. Bert de Haan heeft bij de herdenking een gedicht geschreven als eerbetoon aan de twee doden. Nu schrijft de stadsdichter over de drang om nauwkeurig te analyseren hoe dingen kunnen verkeren: een eerbetoon aan de Onderzoeksraad voor de Veiligheid en aan iedereen die op zoek is naar samenhang tussen oorzaken van grote en kleine menselijke drama’s, om ze in het vervolg te voorkomen.

De Grolsch Veste

en over Daan Mulder, die in zijn vrije tijd collages maakt

Je moet de tijd nemen, zegt hij,
en plaatjes sparen

getuigenverklaringen
sterkteberekeningen
gebruikte materialen

of in zijn geval
een jongen en een meisje samen
een zwembad, bergen, boeken, platen
en het zinnetje: na twintig bier
is dit geen vreemdgaan meer.

De kunst is dan, zegt hij,
de samenhang te laten zien
hoe dingen goed gaan, mis gaan
en het zo te brengen dat het raakt.

Portretgedicht 8Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

9. September 2011

Mihaela Soos en de spastische AndreiHet enige waar Andrei echt controle over heeft dat zijn zijn ogen. Mihaela doet thuis al een jaar of veertien onderzoek naar hoe hij daarmee kan communiceren. Eerst ontwikkelde ze een communicatiemap met plaatjes, nu zorgt ze dat hij ook met een computer kan werken. Haar wens is dat Andrei zelf altijd kan aangeven wat hij denkt en belangrijk vindt. Zoiets wenst Dave Blank over de UT: hij heeft gezorgd dat er nu, al is het maar een paar weken, in tenten wordt getoond wat er binnen de UT gebeurt voor prachtig onderzoek.

Universiteit Twente

en over Mihaela Soos, de moeder van de spastische Andrei


Andrei kan steeds, steeds beter praten
met zijn ogen en een map, of beter nog:
met uitgekiende software die
zijn oogbeweging snapt.

Zijn moeder is zijn eigen onderzoeker
ze overtuigde mensen op zijn school
te werken met zijn map en zijn computer
– zo kan hij dingen zeggen in de klas.

Ook de UT heeft leuke dingen te vertellen
presenteert nu feestelijk in ronde tenten
wat in de gebouwen is bedacht en
hoe dat ons kan helpen op een dag.

Portretgedicht 9Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

10. Oktober 2011

Nippy NoyaFranz Liszt, die 200 jaar geleden werd geboren, wordt wel gezien als uitvinder van muzikale verhalen. Hij wilde mensen met muziek bewust maken van goed en kwaad. Hij wilde dus niet alleen laten horen wat mooi is, maar ook wat ethisch is, wat goed is om te doen. Nippy Noya heeft na een moeilijke jeugd en een tijd in de gevangenis de rest van zijn leven geweid aan de muziek, om te laten horen met zijn eigen muzikale verhalen wat goed is, en dat hij goede dingen doet.

Liszt Festival Enschede

en over Nippy Noya, percussionist

Liszt vertelt verhalen met muziek:
zo klinkt de onderwereld, zo de goden
en zo klinkt een ontsnapping aan ellende.

Nippy reist van hot naar her
hij heeft wat dingen achter zich gelaten
richt zich nu alleen nog op muziek.

We kijken naar zijn Harley Davidson
één brok muziek, zegt hij, de lijnen vloeiend
en de roosters ritmisch, kom we spelen wat.

Achteraf vraag ik: wat speelden we?
Een reis, zegt hij, richting de horizon.

Portretgedicht 10Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

11. November 2011

Henk Hendriks Idealen moet je nastreven. Maar hoe geldig zijn idealen als we tientallen jaren verder zijn? Hebben dingen die toen verrukkelijk waren hun waarde behouden, verloren, of staan ze inmiddels in een ander perspectief? Tijdens Nederland Leest kijkt iedereen terug op een ‘vurrukkulluk’ leven zoals Remco Campert dat in 1961 heeft beschreven. Het is nu aan ons om te kijken naar en te praten over wat wij nu belangrijk vinden. Voor Henk Hendriks geldt in elk geval dat aardappelpannenkoeken hun waarde nog niet hebben verloren sinds de jaren ’60, maar er is ook een ideaal voor hem bijgekomen om na te streven: dat iedereen kan lezen en schrijven.

Nederland Leest

en over Henk Hendriks, ambassadeur laaggeletterdheid

Zijn moeder maakte vroeger vurrukkullukku
aardappulpannunkoekkun met ui en prei,
maar kon niet lezen – net als hij.

Wat was er toen vurrukkullukkur
dan in de bossen vogels te herkennen,
’s avonds te voetballen en te feesten?

Nu is dat het lezen:
van cijfers (om gevaarlijke machines te bedienen),
van duivenuitslagen (en welke doffers al met welke minnen)
en van straatnaambordjes (om zelf de weg te kunnen vinden).

Portretgedicht 11Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

12. December 2011

Caner Kaplan Op 16 december 2011 wordt er een Enschedese organisatie die met vrijwilligers werkt in het zonnetje gezet op de feestelijke jaarlijkse bijeenkomst van de Gemeentelijke Vrijwilligersprijs. De nadruk ligt dit jaar op ‘leren’. Veel vrijwilligers zetten zich in om anderen vrijwillig wat te leren. Maar ook het vrijwilligerswerk zelf is een plek waar veel geleerd kan worden. Caner Kaplan geniet met volle teugen van de leerkans en ervaring die hem op elke vrijwilligersplek die hij vervult krijgt aangeboden. Niet alle mensen, Turken of Nederlanders, jongeren of ouderen, begrijpen dat, zegt hij. Maar misschien kunnen ze dat van hem leren?

Gemeentelijke Vrijwilligersprijs

en over Caner Kaplan, vrijwilliger in het cultureel werk

Er staat in Noord een vogel van brons
met een steenbrok in zijn poten
getekend door Caner, vlak na de ramp.

Nu is hij twintig jaar en is hij zelf die vogel,
breekt blijmoedig oude muren af
tussen hanggroepjongeren en de politie,
Turken en Nederlanders, jongens onderling.

Ze ondergaan verrast hoe hij er leert om
gedreven puin te ruimen, hoog te vliegen,
iedereen uitstekend zicht te bieden op elkaar.

Portretgedicht 12Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

13. Januari 2012

Vicky BeerensPrestigeprojecten kom je op veel plekken tegen. De gemeente Enschede heeft bijvoorbeeld de Hengelosestraat bij het Kennispark, het Vaneker, het Muziekkwartier en dit jaar speelt de luchthaven weer op. ‘Prestigeproject’ is in tijden van bezuinigingen een beetje een vies woord, omdat het betekent dat er veel geld of aandacht gaat naar iets waar je niks mee kan dan je sociale status verhogen. En hoe belangrijk is sociale status als je gewoon goed bezig bent? Je kunt ook persoonlijk je prestigeprojectjes hebben: persé leidinggevende willen zijn in het bedrijfsleven bijvoorbeeld. Maar echt zinvol is dat ook niet, zeker niet als dat uitdraait op een burn-out; je kunt wel veel aandacht richten op hoe mensen naar je kijken, maar je kunt er ook veel op bezuinigen.

Gemeentelijk nieuwjaar

en over Vicky Beerens, ex–operateur

Ze is gewend om goed te kijken,
fotografeerde heel gedetailleerd
de laatste 35mm–filmprojector
in de cabine waar ze werkte.

Dit jaar kijkt ze gewoon wat kan:
gaan werken in de zorg,
weer meer fotograferen.

Voor haar geen prestigeprojecten:
omzien is belangrijker dan aanzien.

Portretgedicht 13Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

14. Februari 2012

Peter en Anke VardyEr zijn heel veel soorten liefde. Liefde die net begint, of die al bijna 50 jaar duurt, liefde die gericht is op een enkel iemand, of meer op de mensheid in het algemeen. Op sommige middelbare scholen worden met Valentijnsdag honderden rozen rondgedeeld die eerder door de leerlingen zijn gekocht. Als je daar een roos koopt voor iemand kun je er een kaartje bij schrijven. Peter en Anke hebben nog nooit Valentijnsdag gevierd, maar liefhebben kunnen ze zeker.

Valentijnsdag

en over Peter en Anke Vardy, opa en oma van zes kleindochters

Als ze bijvoorbeeld op het Bonhoeffer College hadden gezeten.
Als ze het kaartje bij een roos van een euro hadden beschreven.
Als ze wisten wat ze nu weten.

Lieve Anke,
Je bent opvallend lief als jij te laat de klas in komt.
Straks zal ik brieven met je schrijven, skiën, uitvinden
dat Bonhoeffer bedoelen kon dat je voor echte liefde
bij de mensen zelf moet zijn.

Lieve Peter,
Ik heb je nog niet opgemerkt, maar ik verheug me vast op
hoe je in mijn oude stoel zult zitten (vrolijk, al wil je dat niet
laten blijken), het zwemmen bij Tübingen in de rivier,
je te zien smelten als je knuffelt.

Portretgedicht 14Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

15. Maart 2012

Soraya PetzoldtDe vorige eigenaar van het Bolwerk, Rob Schutte, heeft ervoor gezorgd dat iedereen zijn eigen Bolwerk kan hebben. Het bruine jaren 70 uiterlijk en het kunstzinnige personeel schept een omgeving waar iedereen elkaar rustig de ruimte geeft en in zijn waarde laat. Ook bekende artiesten komen daarom graag in het Bolwerk. Rob Schutte vond het zijn taak om in Enschede een vrijplaats, een open en veilige haven te creëren. Maar zitten we vandaag de dag eigenlijk nog steeds overal gevangen in het keurslijf van protocollen en agenda’s, of hoeven we niet meer persé naar de kroeg om daar uit te breken?

Café Het Bolwerk

en over Soraya Petzoldt, student met een secretaressebureau

Rob Schutte is met pensioen,
maar het Bolwerk blijft een plek
waar eigenheid geworteld zit in
aangezicht en personeelsbeleid.
Een vrijplaats voor alles waarvoor
geen plaats is aan vergadertafels

of moet ik zeggen: geen plaats was?

Soraya Petzoldt heeft een jong bureau,
haar werknemers hebben niets weg
van belcomputers, weten elk moment
van verdriet, twijfel, behoeftes.
Ook zij creëert een vrijplaats
— overal waar ze gaat.

Portretgedicht 15Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

16. April 2012

Rick van Rein Makkelijke oplossingen zijn geen uitdaging en laten vaak wat te wensen over. Rick van Rein denkt graag creatief na over hoe iets niet alleen op de korte termijn, maar ook op lange termijn kan volstaan. En niet alleen voor hemzelf, maar ook voor andere mensen. Zijn overtuiging is dat duurzaam uiteindelijk niet moeilijk hoeft te zijn. Wie zijn ‘stadse problemen’ ook eens van een afstandje wil bekijken kan dat doen vanaf de nieuwe wandel- en fietsroute om de stad: Rondje Enschede.

Rondje Enschede

en over Rick van Rein, voorvechter van duurzaamheid en diversiteit

We kijken naar de kaart van Rondje Enschede,
hij wijst de vijver aan waar hij vaak zit
bij lange wandelingen om na te denken.

De pompoenboerderij daar in de buurt gebruikt
de mest uit eigen koeienstallen voor pompoenplanten.
Rick gebruikt zijn groenafval in zijn eigen achtertuin.

Hij denkt nog over hoe hij internettelefonie (waar
hij aan werkt met anderen) goedkoop kan aanbieden
zonder reclames, met aandacht voor onbekende kunst.

Het mag best ingewikkeld zijn:
de beste oplossingen komen met een omweg.

Portretgedicht 16Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

17. Mei 2012

Henk Verschuren Soms zijn organisaties, bijvoorbeeld in het onderwijs, een behoorlijke puinhoop. Je kunt dan net doen of je neus bloedt en genoegen nemen met de beroerde situatie. Maar je kunt ook kijken hoe je uit de puinhopen alsnog iets moois kunt laten ontstaan. En natuurlijk kun je dat niet altijd alleen, maar dat hoeft ook niet – als er tenminste genoeg mensen zijn die hun kop niet in het zand steken.

150 jaar Stadsbrand

en over Henk Verschuren, oud-remedial teacher

Als het een puinhoop is, en hij de
helft van al zijn kinderen met dyslexie
maar helpen kan bijvoorbeeld,
dan zoekt hij uit wat hij kan doen,
dan lost hij dat graag op.

Henk houdt niet van mooi weer spelen —
ja, hij vraagt de buurvrouw als ze
thee wil drinken op de stoep of
hij wat zon moet regelen…

maar als de halve stad in puin ligt
dan verwacht hij — ouderwets misschien —
dat iedereen de handen uit de mouwen steekt, 
een nieuwe stad opbouwt
waar iedereen zijn plek in heeft.

Portretgedicht 17Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

18. Juni 2012

Willem Rosier We maken continu de afweging: is dit belangrijk genoeg om ons zorgen om te maken, of kunnen we onze aandacht beter op iets anders richten? In de speeltuin is het belangrijk dat kinderen lekker kunnen spelen, los van uitgekiende werkvormen en thema’s: gewoon spelen. Bij Bibi in het ziekenhuis streden haar ouders om haar overlevingskans zo groot mogelijk te houden. Hoe dan ook, we hebben altijd te maken met ons doen, ons laten en met het lot.

Bibi Boers

en over Willem Rosier, voorzitter van de Zuiderspeeltuin

Er is het loslaten: het rustig laten spelen,
het timmeren, het schommelen, de zandkastelen,
de dingen die er niet toe doen vergeten.

En er is het controleren: van wie beweert het wel te weten,
het klaarstaan met een pleister voor de wond,
met geld om wat te repareren.

En er zijn de dingen die gebeuren.

Portretgedicht 18Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

19. Juli 2012

Imke BruiningBescheidenheid siert de mens. Maar soms moet je ook gewoon lef hebben. Zoals Imke, die deze week elf wordt en later juf wil worden. Zij zorgde ervoor dat er een vrijmarkt werd georganiseerd op haar basisschool het Zeggelt waarbij de opbrengst naar Unicef gaat. Op de Multiculturele Markt durfden mensen uit verschillende landen en culturen ook allemaal te laten zien hoe mooi hun kleren, hun dansen en hoe lekker hun eten is.

Multiculturele Markt Enschede

en over Imke Bruining, organisator van de stop-kinderarbeid-vrijmarkt

Er zijn wel kinderen op school
die zeggen dat ze arrogant is.

Ze weet veel over kinderarbeid:
heeft er filmpjes over gekeken,
er een spreekbeurt over gegeven
en hing briefjes met STOP
KINDERARBEID op op school.
Bedacht toen met de directeur
wat ze er tegen konden doen
– en doen dat ook gewoon.
Iets als de multiculturele markt
vindt ze fantastisch, want
van andere culturen kun je
altijd wel wat goede dingen leren
(en ze hebben vaak heel lekker eten).

Wie haar arrogant noemt
heeft dat woord nog nooit goed
in het woordenboek bekeken.

Portretgedicht 19Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

20. Augustus 2012

Mieke de Wolf Mieke de Wolf heeft een hond. Die hond zoekt af en toe heel bewust contact met haar. Mensen doen dat niet altijd bij elkaar. En van vreemde mensen zijn we ons niet eens altijd bewust. Ja, als indringers in onze persoonlijke ruimte misschien. Toch kan het leuk zijn om met anderen om te gaan. Niet omdat het moet, maar gewoon voor de lol, omdat je er lekkerder door in je vel gaat zitten. Af en toe beseffen volwassenen zich gelukkig ook dat spelen niet alleen is weggelegd voor honden en kinderen.

XBig Bad Waterbattle

en over Mieke de Wolf, haptotherapeut

Er was eens een stad met grote mensen
die elkaar zorgvuldig uit de weg gingen.
De mensen zaten niet zo lekker in hun vel.
Mieke keek vaak bezorgd om zich heen.

Er moet wat gebeuren, dacht ze. En op een mooie
zomerse dag midden in de stad gebeurde er iets.

Iemand pakte een supersoaker,
iemand een emmer water
en nog iemand een winkelwagen
vol met waterballonnen voor iedereen.

Het duurde niet lang of iedereen had pret
en ook Mieke lachte nog lang en gelukkig.

Portretgedicht 20Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

21. September 2012

Sami Al-Obeidi De Stichting Synangoche Enschede heeft het initiatief genomen om voor alle 850 slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog stolpersteine neer te leggen: struikelstenen. Zodat de slachtoffers niet worden vergeten. En zodat de mensen in Enschede merken hoe dichtbij het vreselijke geweld kan komen als je tolerant bent voor intolerantie. Sami heeft een harde leerschool gehad in Irak en weet inmiddels: we moeten blijven nadenken en elkaar daarop blijven aanspreken.

Stolpersteine

en over Sami Al-Obeidi, stemgerechtigd in Nederland sinds 1989

Hij houdt van sterke Nederlandse vrouwen,
van de Waddeneilanden en hij speelde mee
in twee producties van Theo van Gogh.

In Mekka liet hij overdag de groep de groep;
het was veel te warm en veel te ramadan.
De rest werd ziek, hij niet.

Hij denkt graag zelf.

Wij hadden een dictator gekozen in Irak, zegt hij.
Toen deze fouten maakte klapten we hard.
We hadden hem tot de orde moeten roepen.

Laten we dat niet vergeten
in het stemhokje – en gewoon op straat
bij de stolpersteine in de Enschedese stoepen.

Portretgedicht 21Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

22. Oktober 2012

Lieke DijkemaDe gemeenteraad in Enschede moest beslissen over woningbouw, kantoren en bedrijventerreinen, maar het college gaf slecht inzicht hierin. In de zomer is hard gewerkt om helderheid te krijgen en het bleek er sowieso meer dan 60 miljoen verkeerd was geïnvesteerd. Ook in Enschede vierde de vrije markt hoogtij. Tijd om het college tot de orde te roepen met een nieuwe Stedelijke Koers. Zoals je aan Lieke kunt zien kan een weloverwogen koersverandering heel goed uitpakken.

Usseler Es 2

en over Lieke Dijkema, student aan de Saxion Hogeschool

Iedereen moet weleens van koers veranderen.

De student: ze stapte over van de universiteit naar het hbo,
om praktischer te werken en te zien waarvoor ze dingen
doet. Ja, ze zit nu echt goed op haar plaats en draagt met
anderen bezield bij aan de stukken in de academieraad.

De wethouder: hij mag van de gemeenteraad niet langer varen
op de neoliberale wind die zomaar miljoenen doet verstuiven.
Nee, ze laten hem toch liever varen op bezield beleid, zodat
de stad straks weer floreert, de es gewoon weer bloeien gaat.

Portretgedicht 22Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

23. November 2012

Vincent LietStadsgids Robin Pater brengt deze maand een boek uit over leuke plekken in Enschede. Hij vindt het prachtig om te zien en te laten zien hoe mensen plekken vormgeven. Vincent Liet is ook bewust bezig met zijn leefomgeving. Hij droeg voor een verkiezing van de lelijkste plek het winkelcentrum Stokhorst aan. Zijn eigen strategie: kijk gewoon wat nodig is en houd het een beetje bij.

De 053 leukste plekken van Enschede

en over Vincent Liet, aandrager van VPRO’s lelijkste plek van Nederland

Robin Pater, stadsgids, zegt
dat achter elke plek met een ziel
een mens zit met een hart.

Andersom, zegt Vincent Liet,
zit achter winkelcentrum Stokhorst
een onverschillige projectontwikkelaar.

Vincent meldt losliggende tegels aan de gemeente,
geeft aan goede doelen zonder dikbetaalde directeur
en koopt straatkranten van wie geen eigen plek heeft.

Portretgedicht 23Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

24. December 2012

Roxy SalakoryDecember staat in Enschede in het teken van Serious Request, de radioshow met het Glazen Huis van 3FM. Op de Oude Markt wordt geld ingezameld voor het Rode Kruis, tegen wereldwijde kindersterfte. Ook staat deze maand zoals altijd in Enschede in het teken van het bedanken van vrijwilligers: de superhelden van de stad. Mensen die andere mensen helpen, of dat nu eenmalig is en in een land ver weg, of structureel bij jezelf in de buurt, daarover gaat dit 24e en laatste Enschedese Portretgedicht.

Serious Request

en over Roxy Salakory, de moeder van Djerano

Zoals moeders belangeloos:

     matrassen naar de woonkamer slepen
     keer op keer ontdekkingsreizen organiseren,

     andere moeders helpen, jonge moeders
     helpen sterk te zijn, dicht bij zichzelf te blijven,

     support krijgen van vreemden
     (of zelf vreemden zijn – hoe je het ziet).

Zoals wanneer we beter kijken
vreemden zomaar superhelden,
noabers, blijken.

Zoals ik ook als stadsdichter geholpen werd
door wie ik nog niet kende.

Portretgedicht 24Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

25. Januari 2013

Moes WagenaarTot slot vat Moes Wagenaar samen wat ze twee jaar lang heeft gedaan als stadsdichter in een kort gedicht.


Enschedese Portretgedichten

en over Moes Wagenaar, stadsdichter

En ik, ik ben een peuteraar,
ik peuterde de wolfskleren van schapenlijven.

Maandelijks gaf ik
een Enschedeër bloot,
om rustig naar te kijken.

Zo puur kunnen we zijn,
zo schaamteloos
ons best doen.

Portretgedicht 25Klik op de afbeelding om een pdf op A4-formaat van het gedicht te downloaden…

Opdrachtgedichten

Februari 2011: Mammacafé Enschede

ballon Mammacafé EnschedeDe stadsdichter is gevraagd om een gedicht te schrijven over het Mammacafé. Het gedicht dat ze hiervoor geschreven heeft gaat in op de doelgroep en het doel van het Mammacafé. Bij de officiële opening op 20 mei heeft ze het gedicht voorgedragen.

Mammacafé

Voor wie niet weet
wat in haar buik
voor leven zit dat
vragen gaat om luiers,
warmte, melk en haar
een generatie door laat schuiven.

Voor wie niet weet
hoe melk wordt om-
gezet in extra mens
dat gaandeweg
wat minder huilt en
lachend meer en meer ontdekt.

Voor wie graag weten wil en
wel eens anderen wil spreken
glimlachend met slaapgebrek.

Maart 2011: Wereldvredesvlam Twente

WereldvredesvlamBij het aansteken van de Wereldvredesvlam Twente, op 21 maart 2012 in de Wonne in Enschede, heeft de Stadsdichter het volgende gedicht gelezen:

Wereldvredesvlam Twente

Ik had er zoveel over gehoord
dat ik de proef op de som nam
en zelf ging kijken.

Na tien seconden was er een
zacht ruisen. Na een minuutje
moest ik huilen (hoe stom is dat?

ik herkende in het vlammetje
de rust, het liefhebben
dat ergens in mij zat).

Na tien minuten dacht ik: tja,
ik heb dus ook zoiets dat mensen
terugbrengt tot zichzelf en tot elkaar.

Na een half uurtje kon ik gaan:
de ogen droog, de vlam
gewoon weer vlam en ik mijzelf

nog meer dan toen ik kwam.

Maart 2012: Aftrap van Rondje Enschede

Rondje Enschede - iSi fotografie EnschedeOp 25 maart 2012 werd de nieuwe route Rondje Enschede officieel geopend. De Stadsdichter heeft hierbij het volgende gedicht voorgelezen:

Rondje Enschede

Enschede, stad in het land
vanaf de rand is er
aan alle kanten groen.

Daar flirten de vogels
en klingelen kopjes
in tuinen met bessen,
we struinen verwilderd
door essen en klimmen
in bossen, we sjokken
en snellen, er zwemmen
forellen…

Daar is wat te doen
met je lief of gezin,
op de fiets of te voet,
is een groot labyrinth,
vind je glaskunst en
landhuizen, bloeien
de bloemen en groeien
pompoenen…

Doe ook eens een Rondje Enschede,
gewoon de straat uit, paaltjes volgen
of neem het plattegrondje mee.

Juli 2012: Miep Jukkema overleden

Op 7 juli 2012 is de fotografe Miep Jukkema vrij plotseling op 58-jarige leeftijd overleden. Voor het project ‘Enschedese Portretgedichten’ had ze de eerste anderhalf jaar elke maand belangeloos een prachtige portretfoto gemaakt die ook allemaal te zien zijn op deze stadsdichterswebsite. Haar partner Bert Vanderveen maakte de laatste zeven portretten in de serie. Moes Wagenaar heeft het volgende gedicht over Miep geschreven:

Voortleven

Aarzelend sta ik bij haar graf —
merk hoe ze verworden is
tot stem in mijn hoofd.

pak maar een bloem hoor, moes,
er liggen er genoeg. zeg, pak je
nu maar één zo’n lullig blaadje en
nog wel zo’n half verfomfaaide —
pak toch gewoon een mooi boeketje,
deze bloemetjes bijvoorbeeld
kleuren heel goed bij je ogen en ik
heb er toch niks aan,
hier, vind je deze mooi, en die,
die passen samen op een vaas
en die daaronder met dat grove
als je daar de stelen van halveert
en mixt met nog wat van die witte en
die paarse, of nee, niet die paarse,
dat is niets voor jou, hier moes,
pak aan, krijg je dat allemaal zo mee?

December 2012: Amnesty International

ObamaDe stadsdichter is gevraagd om een gedicht te schrijven voor Amnesty International en om dat voor te dragen bij de fakkelwake in Enschede op 12 december, de internationale dag van de rechten van de mens.

DEAR MR PRESIDENT

 

As a poet I write about people
As a politician you decide about people

As a poet I write about people
who care for human rights
As a politician you decide about people
who care for human rights

As a poet I love to write
As a politician you love to decide

As a poet I love to write
about people who care for human rights
As a politician you love to decide
about people who care for human rights

As a poet I love human rights
As a politician you love human rights

Don’t we?

As a poet I write about people
in Guantánamo Bay

About Hussain Salem Mohammed Almefedi
who is in Guantánamo Bay for nine years now
without a fair process
without a fair treatment.

As a politician you decide about people
in Guantánamo Bay.

Please, take care of them.

 
Yours sincerely,

Moes Wagenaar
Poet Laureate of Enschede, the Netherlands